Bình chọn
Quý độc giả muốn xem gì nhất trên Liễu Quán Huế?

Hoa vô ưu

Kích thước chữ: Decrease font Enlarge font
image

(LQ) Vô ưu (Saraca indica) là loài thân gỗ, thuộc họ vang (Caesalpinioideae), lá phức mọc đối, mềm mại (khi còn non rủ xuống màu đỏ sậm, trắng dần lên và chuyển sang xanh), hoa nở từng chùm ở khắp cành, thậm chí ở thân cây, có bốn cánh màu vang cam, đỏ dần trước khi héo rụng, với những chiếc tua nhụy dài, mùi hương thơm ngát.

Người Trung Quốc và người Nhật đều gọi là vô ưu thụ (無憂樹), hay vô ưu hoa (無憂花). Vô ưu là một loài cây thiêng gắn với sự ra đời của Đức Phật Thích Ca (563 - 483 trước Tây lịch). Thời ấy, dưới chân dãy núi Hymalaya, vua Tịnh Phạn trị vì nước Ca Tỳ La Vệ, cùng lúc hoàng hậu Ma Gia đang mang thai sắp đến ngày sinh nở. Theo phong tục bấy giờ, người phụ nữ phải sinh con đầu lòng ở nhà cha mẹ đẻ. Trên đường về nhà, hoàng hậu Ma Gia cùng đoàn tuỳ tùng nghỉ chân tại vườn Lâm Tì Ni, sau đó hoàng hậu đột nhiên trở dạ, vịn cành cây vô ưu mà sinh ra thái tử Tất Đạt Đa.

Đáng chú ý, liên quan đến sự kiện Đức Phật đản sinh, một số văn bản của Ấn Độ cũng đã nhầm lẫn giữa cây vô ưu (Saraca indica) và cây sa la (Shorea robusta), kéo theo sự nhầm lẫn ở không ít các ngôn ngữ được dịch khác. Cụ thể, ở Việt Nam có văn bản thì nói Đức Phật đản sinh dưới gốc cây vô ưu (hoa vàng đỏ), có văn bản lại nói Đức Phật đản sinh dưới gốc cây sa la (hoa trắng). Tuy nhiên, bức tượng cổ trong đền thờ hoàng hậu Ma Gia tại thánh tích Lâm Tì Ni (Lumbini) minh họa cảnh Đức Phật đản sinh, đã cho thấy hình ảnh cành cây vô ưu với lá thon dài (mọc đối), mà người Nepal gọi là Sita Ashok (Saraca asoca).

Ngay cả ở Ấn Độ, dù đạo Phật hiện nay không được những người Hindu quan tâm tìm hiểu, song vẫn có những điểm dễ thống nhất rằng Đức Phật đã đản sinh dưới cội cây vô ưu. Bởi trong nghệ thuật điêu khắc Salabhanjika, Yakshi của Ấn Độ cổ đại, các nữ thần được miêu tả trong tư thế thể hiện tính nữ, hay sinh sản, thường gắn liền với biểu tượng của hoa, cành vô ưu. Mặt khác, khi tìm hiểu đặc tính sinh học của hai loài cây vô ưu và sa la, thì vô ưu thuộc loại cây gỗ trung bình, tàng cây thấp, cành nhánh loà xòa, trong khi cây sa la là loài thân gỗ cao, thẳng đứng, có thể cao đến 40 mét trở lên.

Một điểm đáng chú ý khác là loài cây này mang tên hoàng đế Asoka - Ashoka (304 - 232 trước Tây lịch), với ý nghĩa không còn đau khổ, phiền muộn. Người Ấn Độ có tín ngưỡng trồng loài cây này chung quanh nhà với ý nghĩa phúc lành cầu sinh con cái. Cây vô ưu (Ashoka) được trồng ở Việt Nam hiện nay còn được gọi là cây vàng anh. Dù vậy, tên gọi Ashoka không liên quan gì đến một loài cây cùng tên (Ashoka) khác, có danh pháp là Polyalthia longifolia, mới được đưa vào Việt Nam trồng để giảm tiếng ồn.

Như vậy, có ba loài cây thiêng liên quan đến cuộc đời của Đức Phật đó là cây Vô ưu (Saraca indica) khi Đức Phật đản sinh, cây Bồ đề (Ficus religiosa, Bodhi) khi Đức Phật thành đạo và cây Sa la (Shorea robusta) khi Đức Phật nhập Niết bàn.

Cây vô ưu gắn với sự kiện Đức Phật đản sinh và tên tuổi của vị hoàng đế Phật tử vĩ đại Asoka, đã trở thành một loài cây thiêng bậc vào nhất đối với đất nước Nepal, Ấn Độ, cũng như các quốc gia có truyền thống văn hoá Phật giáo khác hiện nay. Do đó, cách bảo vệ tốt nhất đối với những loài cây này là trồng phổ biến tại các ngôi chùa, hay cần phải trả lại đúng hình ảnh của nó trong lĩnh vực nghệ thuật thẩm mỹ Phật giáo.

T.T.T

(Viết tặng những người yêu hoa)

Đánh dấu lên: Add to your del.icio.us del.icio.us | Digg this story Digg

Subscribe to comments feed Phản hồi (3 bài gửi):

Đất Phật vào lúc 21/03/2013 10:12
avatar
A di đà Phật,
Kính gởi thầy Thích Thanh Thắng,

Con thiết nghĩ Thầy nên đi Ấn độ một chuyến (hoặc đã đi nhưng chưa tìm hiểu kỉ) để tìm hiểu rõ về hoa, đặc biệt là 02 loại hoa, Sala va Vô Ưu, mà Thầy vừa viết để cho mọi người cùng biết, cùng hiểu rõ ràng về 02 loài hoa linh thiêng liên quan đến cuôc đời đức Phật. Thầy không nên ngồi một chỗ tra từ điển để rồi Trung Quốc gọi thế này, Nhật bản xưng thế kia, Thái lan tên thế nọ,...Nếy Thầy có dịp tìm hiểu tận nguồn cội (Sala, Vô Ưu,...tại Ấn độ), có lẽ thầy sẽ hoằng pháp một cách hữu hiệu hơn rất nhiều chứ không đến nỗi gieo sự hoài nghi cho mọi người, mà hàng Phật tử là điển hình.
Những dòng chữ mang tính xây dựng, kính mong Thầy hoan hy. Chúc Thầy an lạc và viết nhiều về hoa để đem lại lợi ícch cho số đông.
Kính,
Đất Phật
Thích Thanh Thắng vào lúc 21/03/2013 13:25
avatar
Bạn Đất Phật thân mến,
Cảm ơn bạn đã có góp ý phản hồi cho bài viết.
Tôi chưa có được may mắn để đến đất Phật, nhưng trong 3 loài cây gắn với cuộc đời Đức Phật thì chỉ có hoa Sala là tôi chưa thực mục sở thị.
Tuy nhiên, khi tìm hiểu về các loài hoa, đặc biệt là hoa Sala thì nhiều văn bản không thống nhất. Chính cái không nhất nhất đó mà chúng ta phải tìm hiểu dù là tìm mọi ngóc ngách của tư liệu. Tôi cũng có nhiều bạn bè đã đi Ấn Độ, ngay cả ở tại Ấn Độ, có trao đổi qua FB thì cũng không ai quan tâm đến việc hoa đó là như thế nào. Rồi tìm khá nhiều sách hành hương nhưng cũng chỉ viết một cách chung chung hay kể tên loài hoa đó theo lịch sử được học, chứ cũng chưa ai có tham vọng phải hoằng pháp bằng hoa lá.
Còn việc kể tên người Trung Quốc, Nhật Bản gọi thế nào chỉ là sự so sánh, xem họ hiểu sao về loài hoa đó. Như cây bồ đề ở ta là loài Ficus religiosa trong khi cây bồ đề ở Nhật là loài Tilia miqueliana. Sao lại không thể tìm hiểu phải không bạn?
Ngay như quý hoà thượng khi dịch kinh, có cần phải nhìn thấy hoa ưu đàm nghìn năm mới nở một lần không? Tại sao người ta cứ phải bàn luận, tìm hiểu về loài hoa nghìn năm mới nở mà mình chưa hề thấy? Vậy mà có quý ngài vẫn dịch nó là cây sung cùng họ với bồ đề (Ficus) đấy ạ. Ngay tại Việt Nam hoa Sa la và hoa vô ưu thì tuỳ theo thầy đọc sách tiếng Anh, tiếng Hoa, tiếng Nhật mà dịch ra, cuối cùng là không hiểu rõ loài hoa nào mới đúng. Vậy bạn cứ tìm hiểu xem, nếu tôi viết sai, tôi sẵn sàng xin lỗi công khai trên Liễu Quán, hay trên Fb của tôi!
Tôi không gây hoang mang cho ai cả, vì đó hoàn toàn là những điều khả dĩ có thể tìm hiểu được, minh chứng được. Nếu bạn vào FB của tôi, tôi sẽ trao đổi và có nhiều tài liệu dẫn chứng thuyết phục cho bạn thấy.
Và một điểm khác tôi khuyên bạn, khi góp ý thì nên góp ý vào chỗ sai, chứ nếu nói người khác gây hoang mang mà mình không nói cho rõ, thì chính mình mới đang gây hoang mang cho người đọc vậy.
Thân mến,
Thanh Thắng
Giác Đạo vào lúc 21/03/2013 13:38
avatar
Trong sách Đường xưa mây trắng, hoà thượng Nhất Hạnh nói hoa Sala màu trắng. Bây giờ người ta gọi hoa Sala là loài hoa ngọc kỳ lân, màu đỏ, có nguồn gốc Nam Mỹ. Vậy hoa nào mới là hoa Sala bạn Đất Phật?
tổng cộng: 3 | đang hiển thị: 1 - 3

Gửi phản hồi của bạn comment


Bộ gõ tiếng Việt Bật Tắt

Xin hãy nhập vào mã bạn nhìn thấy trong hình dưới đây:

Captcha
  • email Gửi bài viết này cho bạn bè
  • print Xem dưới dạng bản in
  • Plain text Xem dưới dạng thuần văn bản
Video
Đánh giá bài viết
0
Từ khóa trong bài
Bài viết này không có từ khóa nào