Bình chọn
Quý độc giả muốn xem gì nhất trên Liễu Quán Huế?

Bờm có thật "Bờm" không?

Kích thước chữ: Decrease font Enlarge font
image
Trong bài ca dao Việt Nam: Thằng Bờm, bài ca dao dí dỏm, hài hước, vui tươi nhưng không kém phần sâu sắc và triết lý - Triết lý đời thường - rất đời thường mà rất minh triết, chúng ta thử phân tích, điểm lại bài ca dao này .

                Thằng Bờm có cái quạt mo
                Phú ông xin đổi ba bò chín trâu,
                Bờm rằng: Bờm chẳng lấy trâu,
                Phú ông xin đổi ao sâu cá mè ,
                Bờm rằng: Bờm chẳng lấy mè ;
                Phú ông xin đổi một bè gỗ lim ,
                Bờm rằng: Bờm chẳng lấy lim .
                Phú ông xin đổi con chim đồi mồi ,
                Bờm rằng: Bờm chẳng lấy mồi ,
                Phú ông xin đổi nắm xôi Bờm cười .

Qua bài ca dao này, dân gian đã vẽ nên khung cảnh ruộng vườn, đồng quê trong tiết trời oi bức và hình ảnh người nông dân mộc mạc, bình dị tay cầm chiếc quạt mo phe phẩy, có lẽ sau khi đi làm đồng về hoặc việc nhà xong và rất đói bụng, cần một thứ gì để lót lòng; đây là một Thực Tại  cụ thể, rõ ràng gọi là “Đói ăn  Khát uống”.

Một hình ảnh thứ hai là hình ảnh ông phú ông giàu có với ruộng mẫu bề bề, nhiều trâu nhiều bò, nhiều ao nhiều cá... rất nhiều thứ giá trị khác nhưng lại thiếu cái Quạt mo trong khi trời đang nóng, cái  Phú ông cần bây giờ là cái Quạt mo, chứ trâu,bò, cá không thể giải quyết cơn nóng oi bức đó được. Đây cũng là một Thực Tại rõ ràng , cụ thể “Bây giờ và ở đây” nhưng Phú ông  lại viễn vông, vòng vo tam quốc, cứ nghĩ ai cũng tham lợi như mình, chiêu dụ rất nhiều thứ giá trị gấp “vạn lần” cái Quạt mo, Phú ông tưởng Bờm vì hám lợi mà mắc mưu, chứ trong đời ai không biết sự đổi chác quá bất tương xứng; thế nhưng trong cuộc sống không phải không có người bị mắc .

Còn Bờm thì quá tỉnh táo nên chẳng bị mắc mưu Phú ông. Ở đây chúng ta lại thấy một khía cạnh triết lý khác rất thực trong cuộc sống đời thường là cần tức thời một sự đáp ứng, một sự trao đổi tương xứng mà không cần hão huyền, Bờm không tham giàu của người khác; nếu nhìn ở một góc nhỏ hẹp thì chúng ta thấy Bờm rất là bờm, nhưng nhìn với cái nhìn sâu sắc và thấu đáo thì Bờm không phải là bờm. Đôi khi trong cuộc sống có những phú ông “Hoà Đại Nhân” đổi cả chiếc xe hơi Toyota, có khi cả chiếc quạt Hitachi tự động để đổi lấy chiếc “quạt mo” của Lưu gù nhưng Lưu gù không đổi thì người ta lại bảo: Đúng là quá bờm. Nhưng chưa chắc Lưu gù đã bờm. Đối với Bờm, đói bụng có nắm xôi là quý, đang nóng có quạt mo là quý, quạt mo và nắm xôi là sự trao đổi tương xứng. Bờm không hão huyền, tham lam, mơ những chuyện trăng sao mà quên đi cái thực tại. Bờm là vậy. Bụng đang đói, đem trâu bò về thì còn phải đi cắt cỏ, cày bừa mới ra lúa gạo; đổi lấy ao thì phải còn nuôi cá, mà chắc gì cá đã sống tới khi tát ao; còn gỗ lim thì phải đẽo bào mới ra thành phẩm, bán đổi mới mua được gạo được cơm; chim đồi mồi tuy đẹp và giá trị nhưng trong lúc mệt lả vì đói thì còn đẹp đẽ gì nữa “có thực mới vực được Đạo”, và cũng chắc gì một giờ sau Bờm còn sống để ngồi ngắm chim đồi mồi. Nói như vậy không phải là bi quan mà là sự thật. Người Hy Lạp có câu: “Ngày mai là một ngày mới”, điều đó chưa chắc–chưa chắc sống đến ngày mai - sau khi ngủ một đêm dài có khi ngủ thẳng mà ngày mai không dậy. Ngạn ngữ Tây Tạng có câu: “Kiếp sau đến trước cả ngày mai”. Sự thực là như vậy. Cho nên các vị sư Tây Tạng luôn luôn thu dọn ly tách, chùi rửa đàng hoàng, ngăn nắp để đầu giường. Họ bảo nếu ngày mai “không dậy”, thì sẽ không làm phiền đến mọi người phải thu dọn giúp. Người Á Đông cũng có câu: “Lúc hoàng hôn lặng xuống  chớ có hăm hở ngày mai bạn sẽ đón bình minh như mọi khi”. Đời là VÔ THƯỜNG. Đức Phật dạy: “Quá khứ đã qua, tương lai chưa đến, hiện tại thì đang trôi chảy- từng sát na sanh-diệt”. Vì vậy ta cần phải sống trong chánh niệm tỉnh thức ở từng sát na đang trôi chảy đó.

Đức Trần Nhân Tông trong phẩm Kệ Vân của Cư Trần lạc đạo phú đã viết:

  Cư Trần lạc đạo thả tuỳ duyên
  Cơ tắc xan hề, thốn tắc miên
  Gia trung hữu bảo hưu tầm mịch
  Đối cảnh vô tâm mạc vấn Thiền.

Tạm dịch:

  Sống đời vui đạo hãy tuỳ duyên
  ĐÓI đến thì ĂN, mệt nghỉ liền
  Trong nhà có ngọc đừng chạy kiếm
  Đối cảnh tâm không, hỏi chi Thiền

Bờm rất thiết thực, ĐÓI thì ĂN, lại không hám lợi mà chỉ cần tương xứng khi đổi trao. Bờm cười với nắm xôi mà không cần vòng vo tam quốc, chiêu dụ kiểu phú Ông. Điều này tưởng chừng như đơn giản, bình thường nhưng lại rất sâu sắc và ý vị; Bình thường là ĐẠO .

Cho nên bài ca dao này không phải là bài ca dao đơn thuần, vì trong nó ẩn chứa một cái nhìn rất Minh Triết mà Hồn Việt để lại từ ngàn xưa.

         N.H.L

Đánh dấu lên: Add to your del.icio.us del.icio.us | Digg this story Digg

Subscribe to comments feed Phản hồi (1 bài gửi):

Thái vào lúc 16/08/2010 11:18
avatar
Bờm mà khôn hơn,giỏi hơn ( biết dùng thịt bò để cứu đói,thoát đói nghèo và phát triển) , nghĩ tới người khác nữa thì Bờm nên đổi ngay từ ban đầu vì :
- Giá trị được cao hơn ,thì nhờ vậy Bờm giúp được nhiều người khác đói mà ko cần mát .
- Bờm có điều kiện làm ra được nhiều quạt mo hơn để giúp bản thân và nhiều người NO khác mát ,và cả NGƯỜI ĐÓI HẾT ĐÓI lại được hưởng mát.

Nói chung ta có thể nhìn Bờm theo cách khác :
-Bờm chưa biết tính toán, chế biến và tầm nhìn xa trông rộng. Phải chăng vì thế mà Bờm bị đói ,thiếu thốn dài dài.

Hãy thử liên tưởng về đời sống của người nông dân VN, của người LĐ VN và của toàn dân VN nói chung.

Theo tôi câu chuyện Bờm phân tích phải nên khách quan hơn .Không nên đánh giá sai lệch về phú ông. Ở một góc độ nào đó phú ông có tài năng hơn Bờm đó vì làm được ra nhiều của cải vật chất và KHÔNG BỊ ĐÓI. Ngày nay đó chính là các CEO, các nhà tư bản, v.v....

Phải chăng câu chuyện Bờm cũng giải thích phần nào tại sao VN ta còn nghèo.

Vài ý kiến trao đồi về câu chuyện Bờm theo cách của đời sống thực

Huy Thái

( PS: Không nên khẳng định : lúc nào tổ tiên cũng đúng.
Lại nên nghĩ : Con HƠN Cha là nhà có PHÚC )
tổng cộng: 1 | đang hiển thị: 1 - 1

Gửi phản hồi của bạn comment


Bộ gõ tiếng Việt Bật Tắt

Xin hãy nhập vào mã bạn nhìn thấy trong hình dưới đây:

Captcha
  • email Gửi bài viết này cho bạn bè
  • print Xem dưới dạng bản in
  • Plain text Xem dưới dạng thuần văn bản
Video
Đánh giá bài viết
0
Từ khóa trong bài
Bài viết này không có từ khóa nào